Boris Orlando
Door Boris Orlando op

Waarom zou je geen vlees meer mogen eten?

De recente protestbewegingen rond de klimaatsveranderingen verscherpen ons bewustzijn rond de slechte toestand van ons ecosysteem en het verwoestende effect van onze huidige voedselproductie. De argumenten tegen vlees eten nemen drastisch toe. Vlees zou aderverkalking veroorzaken. Kankerverwekkend zijn. Vlees eten zou het meest bijdragen tot de opwarming van de aarde. De mens is bovendien  van nature een herbivoor. Het is aldus onze verpletterende verantwoordlijkheid vegan te eten of de mensheid en de planeet zullen vergaan!

Het wordt moeilijk nog een stuk vlees op je bord te hebben zonder te verdrinken in schuldgevoel en doodsangst. Een sigaret roken lijkt veiliger. 

Maar kloppen deze stellingen wel?

We lichten er enkele uit.

1 Vlees veroorzaakt kanker & hart en vaat ziektes

De studies die aantonen dat vleesconsumptie gelinkt wordt aan een hogere mortaliteit door verschillende welvaartsziektes stapelen zich op en worden gretig opgepikt door de media. Echter wordt er nooit bij verteld dat het om correlaties gaat gebaseerd op epidemiologische studies, wat grootschalige volksbevragingen zijn. Het gaat nooit om gecontroleerde studies. Zo wordt vleesconsumptie eruit gepikt maar spelen tal van andere factoren ook mee. De mortaliteit door kanker en hart- en vaatziektes correleert bijvoorbeeld ook positief met roken, lagere educatie, armoede, minder beweging, etc.. Realiteit is dat mensen die alcohol drinken, roken en minder bewegen ook meer vlees consumeren. Er wordt echter tevens geen onderscheid gemaakt tussen wat voor vlees geconsumeerd werd. Mc Donalds hamburgers en chicken nuggets worden in dezelfde categorie gegooid als grass-fed steak. Deze „studies“ zijn zeer cultureel bepaald. In het westen komt vegetarisme meer voor in de hogere inkomensklasse, waar mensen doorgaans ook meer bewegen en een groter gezondheidsbewustzijn hebben. In Aziatische landen waar vleesconsumptie dan weer eerder als een symbool van status wordt gezien tonen dergelijke studies net de omgekeerde correlatie. Daar wijst vleesconsumptie net op een lagere mortaliteit.

2 De mens is herbivoor

Dit argument hoor je meer en meer, maar is een uiterst onwetenschappelijk en foutieve stelling. Hoewel het klopt dat de genetisch dichtst bij ons staande levende primaten hoofdzakelijk fruit eten wil dit niet zeggen dat voor homo sapiens dit ook het beste dieet is. Tussen chimpansees en de moderne mens liggen miljoenen jaren evolutie. Wij staan genetisch veel dichter bij de Neanderthaler waarvan recent antropologisch onderzoek door het Max Planck instituut nog uitwees dat die volledige carnivoren waren.

Tal van fysiologische eigenschappen wijzen op onze evolutionaire aanpassing aan vlees consumptie. De verhouding van de lengte van onze dunne darm tot het lichaam (bij de mens 8:1, bij herbivoren is dat 12:1  of 20:1 )  wijst op een omnivoor of carnivoor dieet. Ons maagzuur is met een Ph waarde van 1.5 tot 3.5  hoger dan dat van volledige carnivoren zoals leeuwen en klasseert ons in de rang van aaseters. Maar het belangrijkste fysiologische kenmerk dat ons onderscheidt van herbivoren is dat ons verteringsstelsel niet in staat is cellulose te verteren. Herbivoren hebben bijvoorbeeld grote magen, met verschillende fermentatiekamers of een groot coecum. Deze organen dienen om grote hoeveelheden plantaardige vezels om te zetten in vetzuren. Wij beschikken niet over die capaciteit en moeten vetzuren rechtsreeks uit voeding halen. Uit vet en vlees dus.

3 We hebben vlees niet echt nodig

Tal van essentiële voedingsstoffen zijn onbestaand in plantaardige voeding of hun plantaardige variant is slechts beperkt opneembaar in ons lichaam.

Vit b12 is belangrijk voor het synthetiseren van je DNA. Zonder b12 gaan we dood. Deze vitamine bestaat niet in plantaardige vorm. Jood, ijzer en Zink zijn allen zeer weinig aanwezig in plantaardige voeding. De reden waarom vegetariërs en veganisten geen dramatisch lage waarden hebben is omdat veel verwerkte voeding versterkt wordt met deze voedingsstoffen. Zoals gejodeerd zout, ijzer in brood,…

Omega-3 vetzuren dragen bij tot de constructie van de hersencelmembranen en de vorming van nieuwe hersencellen, en hebben een ontstekingwerende functie. De dierlijke herkomst van Ω3 is essentieel. 
Plantaardige bronnen van Ω3 bevatten voornamelijk ALA (alpha-linoleenzuur) wat slechts in zeer beperkte mate kan worden omgezet in EPA en DHA. Een vegetarisch of vegan keto dieet bevat geen EPA/DHA.
Plantaardige vetten bevatten veel Omega 6. Ω6-vetzuren hebben een remmend effect op de Ω3-absorptie. Het dieet van onze voorouders toonde een ratio Ω3 tot Ω6 van 1:1. In een klassiek modern dieet is die verhouding 1:30. Dit zorgt ervoor dat bij inschatting 70% van de moderne bevolking een tekort aan omega 3 vertoont. Bij een vegetarisch of vegan dieet kan die verhouding zelfs nog veel slechter zijn. 

Vitamine A (of Retinol) komt niet voor in voeding maar moet worden gemetaboliseerd in het lichaam. Voor de conversie van vitamine A precursors in carotenoïde planten tot Retinol heeft een mens het enzym beta-carotene-15,15 monoxygenase (BCMO1) nodig. Bij ongeveer 45% van de westerse bevolking echter komen genetische mutaties voor waardoor de werking van dit enzym verstoord wordt. De reden waarom we geen grootschalige vitamine A tekorten zien is omdat dierlijke producten vitamine A leveren in de vorm van Retinoïden, waarvoor het enzym BCMO1 niet nodig is.

Vit D3 halen we uit de zon of uit dierlijke voeding. Het plantaardige D2 kunnen we maar zeer beperkt in D3 omzetten.

4 Vlees is de grootste vervuiler

De cijfers die je in de media ziet over de bijdrage van vleesproductie aan de globale broeikasgasuitstoot verschillen enorm. Vegan documentaire „Cowspiracy“ maakte van 50% een algemeen begrip, maar dit wordt weerlegd door het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) dat berekende dat het om 11% gaat. De grootste bijdrager tot broeikas emissies is de energiesector, transportsector en bouwsector. 11% is uiteraard niet verwaarloosbaar en het staat als een paal boven water dat de conventionele vlees industrie niet ecologisch is.

Maar wat met biodynamische veeteelt? Een recent onafhankelijk onderzoek naar de CO2 uitstoot van hernieuwbare landbouwmethodes van White Oak Pastures in de Amerikaanse staat Georgia toonde aan dat veeteelt via grasvoeder niet enkel de totale CO2 uitstoot per kilo vlees volledig kon elimineren, maar zelfs tot 30% onder nul brengen. De grazende koeien zorgen namelijk voor het herstel van een levende bovenlaag in de bodem. De organismen in deze toplaag hebben een grote opslag capaciteit voor C02. Daarmee blijkt de productie van grass fed beef zelfs een sterke methode tot het terugdringen van de opwarming van de aarde.

5 Een vegan dieet is het best voor de planeet

Een vegan burger van beyond meat heeft een netto C02 uitstoot van 11%  per kilo. Dat is minder dan conventioneel rundsvlees maar heel wat meer dan gras gevoederd rund. Een volledig plantaardig dieet berust vooral op de teelt van jaarlijkse planten zoals soja, rijst, mais en tarwe. Deze hyperresistente planten verwoesten vele omringende organismen (net omwille van deze capaciteiten zijn ze uitgegroeid tot de meest voorkomende landbouwplanten) en laten geen biodiversiteit toe. Het gevolg is bodemverarming en verdroging. Landbouwgrond kan water noch co2 vasthouden. Weideland en bos kan dat wel. Vandaag eet de meerderheid van de wereldbevolking reeds plant based. Als die vraag nog zou vergroten dan zal het probleem van woestijnvorming enkel vergroten.

In de prehistorie was de aarde bevolkt met mega fauna en tot de jaren ‘30 van de vorige eeuw bevolkten miljoenen bizons en elken de Amerikaanse graslanden. De methaan uitstoot die vandaag wordt toegewezen aan de verteringsgassen van vee begon pas te stijgen na de grootschalige industrialisatie van de economie. Voordien waren de miljarden “cow farts“ geen probleem. De graslanden waren immers een belangrijk onderdeel van het ecosysteem. Vandaag stelt het Savory institute dat de enige oplossing voor de woestijnvorming van het aard oppervlak de inzet van grazers is. We moeten de oude mega kuddes nabootsen en zo opnieuw de levende CO2 absorberende graslanden creëren. Deze methode wordt in de sahara reeds ingezet om woestijn om te vormen tot vruchtbare grond.

De huidige klimaatbeweging en vegan hype veroorzaken een beter bewustzijn rond wat we eten, en dat is goed. Hoe meer mensen gaan nadenken over hoe ons voedsel geproduceerd wordt en welk effect voeding heeft op mens en klimaat, hoe beter! Helaas wordt er ook veel verwarrende en foute informatie verspreid. Wij juichen toe dat meer mensen overgaan op een whole foods voedingswijze maar willen benadrukken dat verantwoord gekweekt vlees hier een onmisbaar onderdeel van vormt.